తెలుగులో వర్డ్‌ప్రెస్!

వర్డ్‌ప్రెస్ అనేది బ్లాగడానికి ఉపయోగపడే ఒక జాల అనువర్తనం. WordPress.com వద్ద చాలా కాలం నుండి తెలుగులో అందుబాటులో ఉంది. కానీ ఆ అనువాదాలు అసంపూర్ణంగానూ, కొన్నిచోట్ల తప్పులతోనూ, ఇంకొన్నిచోట్ల అసహజ వాక్యనిర్మాణం తోనూ ఉన్నాయి (వర్డ్‌ప్రెస్లో బ్లాగు పెట్టుము గుర్తుందా? ☺). అలానే స్వంత సైట్లలో స్థాపించుకునే వర్డ్‌ప్రెస్ (WordPress.org) కొన్నాళ్ళక్రితం వరకూ అధికారికంగా తెలుగులో అందుబాటులో లేదు.

నేను కాస్త చొరవ తీసుకొని వర్డ్‌ప్రెస్ తెలుగు స్థానికీకరణకు నిర్వహణ హక్కులను పొందాను. ఆ తర్వాత చాలా కాలంగా అనుమతి కోసం వేచివున్న అనువాదాలను అనుమతించాను (వందలకొద్దీ అనువాదాలు రవిచంద్ర చేసినవే!), ఇతర అనువాదాలను సరిదిద్దాను, తెలుగులో లేని వాటిని తెలుగించడం మొదలుపెట్టాను. ఈమధ్యే వర్డ్‌ప్రెస్ 3.5 విడుదలైన తర్వాత దాన్ని తెలుగులో కూడా దింపుకోలుకి అధికారిక సైటులో సిద్ధం చేసాను.

వర్డ్‌ప్రెస్‌ను పూర్తిగా తెలుగులో అందరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి మీ తోడ్పాటు కూడా కావాలి!

పై సైట్లలో మీరు మీ అనువాదాలను సూచించిన తర్వాత అవి అనుమతికై వేచివుంటాయి. వాటిని నిర్వాహకులు అనుమతించాలి. తెలుగుకి సంబంధించినంతవరకూ నేను నిర్వాహకుడిని. అనుమతించాల్సిన అనువాదాల కోసం నేను దాదాపు వారానికి ఒకసారి చూస్తూ ఉంటాను. (ఒకవేళ మీరు పెద్ద మొత్తంలో అనువాదాలు చేసివుంటే, నాకో ఈమెయిలు పంపించండి.) అనుమతించిన అనువాదాలు తర్వాతి వర్డ్‌ప్రెస్ విడుదలలో ప్రతిఫలిస్తాయి.

ఈ రెండు వర్డ్‌ప్రెస్ రకాలు (com, org) ఏమిటో తెలుసుకోవడానికి, ఇంకా చదవండి.

“తెలుగులో వర్డ్‌ప్రెస్!” ‌చదవడం కొనసాగించండి

ప్రకటనలు

యూనికోడ్‌లో లోపాలు?

ఆంధ్రభూమి పత్రికలో నుడి అనే శీర్షికలో వచ్చిన సాంకేతిక భాషగా తెలుగు వ్యాసానికి స్పందిస్తూ కేతిరెడ్డి లక్ష్మీధరరెడ్డి అనే పాఠకుడు తన అభిప్రాయాలను సందేహాలను పంపించారు. వీటిపై స్పందిస్తే బాగుంటుందని కొత్తపాళీ గారు దీన్ని నా దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. అదీ ఈ టపా నేపథ్యం.

లక్ష్మీధరరెడ్డి గారి వ్యాఖ్యలూ వాటికి నా స్పందన, సమాధానాలు వాటి క్రింద. (ఆ వ్యాసాన్నీ దానిపై స్పందననూ పూర్తిగా ఆ పై రెండు లంకెల్లోనూ చదవవచ్చు.)

ఇంకా మీటల పలక (కీబోర్డ్) చిత్రాన్ని కూడా పత్రికలో ఇచ్చి ఉంటే ఇంకా బాగుండేది. అయితే ఈ యూనికోడ్ మీటల పలక (కీబోర్డు)లో తీర్చవలసిన అనేక ప్రశ్నలున్నాయి.

యూనికోడ్ కీబోర్డు అనడం ఒకరకంగా తప్పు. యూనికోడ్ అన్నది కేవలం అక్షరాలకు సంకేతాలను కేటాయిస్తుంది కానీ కీబోర్డు లేయవుట్ల గురించి మాట్లాడదు. అంటే అక్షరానికి సంకేతం U+0C15 అని చెప్తుంది అంతే. ఏయే అక్షరాలు ఎక్కడ ఉండాలో అన్నది కీబోర్డు లేయవుట్లను తయారుచేసేవారి బాధ్యత.

ఒకే భాషను టైపు చెయ్యడానికి అనేక రకాల కీబోర్డు లేయవుట్లు ఉండొచ్చు. తెలుగును టైపు చెయ్యడానికి ఇన్‌స్క్రిప్టు, ఆపిల్, మాడ్యులర్, సరళ మొదలైన కీబోర్డు లేయవుట్లు ఉన్నాయి. అలాగే ఒకే కీబోర్డు లేయవుటుతో వేర్వేరు ఎన్‌కోడింగులలో టైపుచెయ్యవచ్చు. ఉదాహరణకు ఆపిల్ కీబోర్డు లేయవుటు ద్వారా యూనికోడ్ తెలుగునూ, యూనికోడేతర తెలుగునూ టైపు చెయ్యవచ్చు.

అసలు వ్యాసంలో (విండోస్‌లో అప్రమేయంగా వచ్చే) ఇన్‌స్క్రిప్ట్ లేయవుటు గురించే మాట్లాడారు కాబట్టి, ఇక నుండి వీరి ప్రశ్నలను ఆ లేయవుటుకి సంబంధించి అడిగినట్టు భావిద్దాం. అయితే, ఈ లోపాలు యూనికోడ్ లోనివి కాదు. చాలా వరకూ కీబోర్డు లేయవుటుకి సంబంధించిన ప్రశ్నలు మాత్రమే.

భాషంటే అక్షరాలే అయినా, భావప్రసారంలో అక్షరాలెంతో అంకెలు, చిత్రాలు లేక గుర్తులు కూడా అంతే అవసరమవుతాయి. ఈ మీటల పలకలో తెలుగు అంకెలు లేవు. వాటిని ఎలా వ్రాయాలి.

ఆ వ్యాసంలో కీబొర్డు బొమ్మ ఇవ్వలేదు. వీరు తెలుగు అంకెలు ఎక్కడ లేవు అంటున్నారో అర్థం కాలేదు. కానీ, ఇన్‌స్క్రిప్టు లేయవుటులో తెలుగు అంకెలు ఉన్నాయి. విండోసులో వచ్చే లేయవుటులో అయితే కుడివైపు Alt మీటను నొక్కి పట్టుకొని అంకెల మీటలను నొక్కాలి. (అంకెల మీటలకు నేరుగా తెలుగు అంకెలు రావడం అన్నది సీ-డాక్ వారి ఇన్‌స్క్రిప్టు లేయవుటు ప్రమాణ పత్రం లోని పద్ధతి.) తెలుగు అంకెలు అంతగా వ్యాప్తిలో వాడుకలో లేవు కాబట్టి మైక్రోసాఫ్ట్ వారు అరబిక్ అంకెలనే నేరుగా టైపించే వెసులుబాటును కల్పించివుంటారు. కానీ, నేను తయారు చేసిన ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ లేయవుటులో (ప్రమాణ పత్రం ప్రకారం) అంకెల మీటలు కొడితే నేరుగా తెలుగు అంకెలే వస్తాయి.

ఇంకా గుర్తులలో భాషా గుర్తులు (ఆశ్చర్యార్థకం, ప్రశ్నార్థకం మొదలైన), గణిత గుర్తులు (కూడిక, తీసివేత మొదలైన) ఎలా వ్రాయాలి లేక సాధించాలి వివరణ లేదు.

సామాన్య విరామ చిహ్నాలనూ ఇప్పటికే వాడుకలో ఉన్న గుర్తులనూ ఇన్‌స్క్రిప్ట్ లేయవుటులో చేర్చలేదు. కామా, ఫుల్‌స్టాపు, హైఫన్, బ్రాకెట్లు తప్ప తతిమావి టైపు చెయ్యడానికి తాత్కాలికంగా ఇంగ్లీషుకి మారాల్సిందే. అయినప్పటికీ హెచ్చవేత (×), భాగాహారం (÷) వంటి గుర్తులను ఇంగ్లీషు లేయవుటులోనూ టైపు చెయ్యలేము. అయితే, మన కంప్యూటర్లో అంతర్జాతీయ ఇంగ్లీషు లేయవుటుని చేతనం చేసుకుంటే కొన్ని ప్రత్యేక చిహ్నాలు టైపు చెయ్యడానికి అందుబాటులోనికి వస్తాయి.

యూనికోడ్ ప్రమాణంలో లక్షలాది చిహ్నాలు ఉన్నాయి (↕, →, ☂, ★, ☺, ♥, ॐ) వీటిన్నింటినీ కూడా నేరుగా కీబోర్డు ద్వారా టైపు చెయ్యలేము.

కొత్తగా భారత ప్రభుత్వము వారు రూపాయకు ఒక అధికారిక గుర్తును నిర్ణయించినారు. దానిని ఎలా పొందాలి?

రూపాయి (₹) గుర్తును యూనికోడులో చేర్చారు. విండోసులో అప్రమేయంగా వచ్చే లేయవుటులో రూపాయి గుర్తు ఇంకా చేరినట్టు లేదు. కానీ, ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ ద్వారా దీన్ని పొందవచ్చు (Right Alt + 4). టైపు చెయ్యగలిగినప్పటికీ, ఈ గుర్తు మీకు కనబడాలంటే దీన్ని కలిగివున్న ఖతి (ఫాంటు) మీ కంప్యూటర్లో ఉండాలి.

అంతేకాక అక్షరాలలో అచ్చు లు, ల్లూ మరియు నకార పొల్లు, వలపల గిలక ఎలా వ్రాయాలి మొదలైన వివరాలు ఇచ్చి ఉంటే బాగుండేది. అసలు ఈ అక్షరాలు, గుర్తులు ఉండి కూడా వాడుకోవడం మాకు తెలియకపోతే ఎలా వాడుకోవాలో తెలపండి.

ఌ (Right Alt + Shift + F), ౡ (Right Alt + Shift + R) లను టైపు చెయ్యవచ్చు. పొల్లు (d).

నకార పొల్లు మరియు వలపలగిలకలు నాకు తెలిసి ఇంకా యూనికోడ్ ప్రమాణంలో చేరలేదు. ఆసక్తి ఉన్నవారు వీటిని యూనికోడ్ ప్రమాణంలో చేర్పించడానికి ప్రతిపాదనలు సమర్పించవచ్చు. కొలిచాల సురేశ్, వెన్న నాగార్జున తదితరులు యూనికోడ్ కన్సార్టియానికి సమర్పించిన RRRA (ౚ)అక్షరాన్ని చేర్చడానికి ప్రతిపాదన (PDF)ను చూడండి.

యూనికోడ్ ప్రమాణంలో చేరిన తర్వాత వాటికి ఖతులలో రూపం కల్పించాలి, కీబోర్డులలో టైపించే సౌలభ్యం కల్పించాలి.

అసలు ఈ అక్షరాలు, గుర్తులు ఉండి కూడా వాడుకోవడం మాకు తెలియకపోతే ఎలా వాడుకోవాలో తెలపండి. లేకపోతే మీటల పలక (కీబోర్డ్) తయారీలో లోపాలుగా పత్రికలో తెలపండి. అప్పుడైనా ప్రభుత్వమో లేక తెలుగు సాంకేతిక నిపుణులో ఎవరో ఒకరు ఈ లోపాలను సవరించను ప్రయత్నిస్తారని లోపాలు లోకం దృష్టికి రావాలని వ్రాస్తున్నాను. తప్పక ఈ అనుమానాలను తీర్చేటట్లు మన పత్రికలో నిపుణుల చేత వివరణ వ్రాయించగలరు.

సామాన్య ప్రజలకు ఇవన్నీ చేరడానికి ఇలా ప్రశ్నలు లేవనెత్తాలి, వీటి గురించి వ్యాసాలూ రావాలి. నా వంతుగా ఈ బ్లాగులో నాకు వీలున్నప్పుడు రాస్తూ ఉంటాను.

మొబైళ్ళలో తెలుగు → తెలుగులో మొబైళ్ళు

టూకీగా…

ముందుగా తెలుగు మొబైళ్ళ కోసం నేను మొదలుపెట్టిన పిటిషనుకు స్పందించి దానిపై సంతకం చేసి, దాన్ని తమ మిత్రులతో పంచుకున్న వారందరికీ కృతజ్ఞతలు! మీ అందరివల్లా మొదటి వారంలోనే 200 సంతకాలు దాటాయి. ఇక దీన్ని మరింత మందికి చేర్చే ప్రయత్నం చేద్దాం.

ఈ విన్నపంపై మీరింకా సంతకం చేసివుండకపోతే, ఇప్పుడే వెళ్ళి సంతకం చేయండి. దీన్ని మీ మిత్రులతోనూ, మీకు తెలిసిన మొబైల్ కంపెనీల సిబ్బంది తోనూ పంచుకోండి. చేతిఫోన్లను తెలుగులో ఉపయోగించుకోవడంలో ఇబ్బందులుంటే, ఆయా కంపెనీలకు నివేదించండి.

తాపీగా… “మొబైళ్ళలో తెలుగు → తెలుగులో మొబైళ్ళు” ‌చదవడం కొనసాగించండి

మీ సైట్లలో అందమైన తెలుగు ఖతులను ఉపయోగించుకోవడం ఎలా?

తెలుగు ఖతులకు (ఫాంట్లకు) సంబంధించినంత వరకూ గత ఏడాదికీ ఇప్పటికీ పరిస్థితి చాలా మెరుగయ్యింది. ఇప్పుడు అనేక అందమైన నాణ్యమైన తెలుగు ఖతులు ఉచితంగానే లభిస్తున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వమూ సిలికానాంధ్ర సంస్థ కలసి మొత్తం 18 తెలుగు ఖతులను తెలుగు విజయం ప్రాజెక్టు ద్వారా అందించాయి. అలానే, సురవర వారు స్వర్ణ మరియు సంహిత అనే మరో రెండు ఖతులను ఉచితంగా అందిస్తున్నారు. వీటిని దింపుకొని మన కంప్యూటర్లలో స్థాపించుకుని మనం ఉపయోగించుకోవచ్చు. అంతే కాకుండా, వీటిని మన జాల గూళ్ళ లోనూ ఉపయోగించుకోవచ్చు! మన జాల గూళ్ళను చూసే వారి కంప్యూటర్లలో ఈ ఖతులు లేకపోతే ఎలా అనుకుంటున్నారా? ఫర్లేదు. @font-face అనే CSS3 సౌలభ్యం ద్వారా వాడుకరుల కంప్యూటర్లలో ఈ ఖతులు లేకున్నా సర్వర్ నుండి అప్పటికప్పుడు తెచ్చి చూపించవచ్చు. అదెలాగో ఈ టపా వివరిస్తుంది.

ముందుగా, క్రింద చూపించిన తెరపట్టు యొక్క అసలు పేజీని చూడండి. మీ కంప్యూటర్లో కొత్త తెలుగు ఖతులు లేకున్నా మీకు ఆ పేజీ తెరపట్టులో చూపిన విధంగా కనబడుతుంది. గమనిక: ఈ జాల ఖతుల సౌలభ్యం కనీసం ఇంటర్నెట్ ఎక్స్‌ప్లోరర్ (IE) 9 లేదా ఫైర్‌ఫాక్స్, క్రోమ్, ఓపెరా, సఫారీ వంటి విహారిణులలో పనిచేస్తుంది.

తెలుగు జాల ఖతుల ఉదాహరణ

“మీ సైట్లలో అందమైన తెలుగు ఖతులను ఉపయోగించుకోవడం ఎలా?” ‌చదవడం కొనసాగించండి

ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ పూర్తిస్థాయి తెలుగు కీబోర్డు లేయవుటు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న లిపులన్నింటినీ కంప్యూటర్లలో ఉపయోగించుకునేందుకు వీలుగా యూనికోడ్ కన్సార్టియమ్ అన్ని అక్షరాలకూ స్థిరమైన సంకేతబిందువులను కేటాయిస్తుంది. వీటిల్లో ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న అక్షరాలే కాకుండా, కాలగతిలో కలిసిపోయిన అక్షరాలు కూడా ఉంటాయి. పురాతన గ్రంథాలను సాంఖ్యీకరించడానికి ప్రాచీన అక్షరాల/గుర్తుల అవసరం ఉంటుంది కదా. ఇవన్నీ యూనికోడ్ ప్రమాణంలో ఉన్నంత మాత్రన అంతిమ వాడుకరులకు అందుబాటులో ఉండకపోవచ్చు. ఎందుకంటే, వాటిని టైపు చెయ్యడానికి ఒక పద్ధతో పరికరమో కావాలి కదా!

భారతీయ భాషలకు సంబంధించి యూనికోడ్ 6.0 ప్రమాణంలో ఉన్న అన్ని అక్షరాలను టైపు చెయ్యగలిగే విధంగా, C-DAC వారు గతంలో రూపొందించిన ఇన్‌స్క్రిప్ట్ కీబోర్డు అమరికను మెరుగుపరిచి నిరుడు విస్తృత ఇన్‌స్క్రిప్ట్ కీబోర్డు అమరికను ప్రతిపాదించారు. (ఈ పేజీలో “Enhanced INSCRIPT standard (Proposed)” అన్న లంకె నుండి వారి ప్రతిపాదనను దించుకోవచ్చు.)

ఈ ప్రతిపాదన అధారంగా నేను ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ అని తెలుగు కీబోర్డు అమరికను తయారుచేసాను. ఇలా ఉంటుందది:
ఇన్‌స్క్రిప్ట్+, విస్తృత తెలుగు కీబోర్డు అమరిక

“ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ పూర్తిస్థాయి తెలుగు కీబోర్డు లేయవుటు” ‌చదవడం కొనసాగించండి

డిసెంబర్ రెండవ ఆదివారం — తెలుగు బ్లాగుల దినోత్సవం!

వచ్చే ఆదివారమే తెలుగు బ్లాగుల దినోత్సవం!

తెలుగు బ్లాగుల దినోత్సవం — డిసెంబర్ రెండవ ఆదివారం

ఆ రోజున హైదరాబాదులో ఉండే వారు e-తెలుగు యొక్క తేనీటి విందులో పాల్గొనవచ్చు.

ఈ సారి మీరేంచేస్తున్నారు?

అమెరికాలో తెలుగు సైన్‌బోర్డుతో రెస్టారెంట్

పెసరట్టు, సన్నీవేల్ నగరంలో రెస్టారెంటుకి తెలుగు పేరు

కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలో సన్నీవేల్ నగరంలో ఇది కనబడింది. గూగుల్ పటంలో ఖచ్చితమైన స్థానం. పటంలో తాజ్ ఇండియా కుసైన్ ఉన్నచోటనే ఈ పెసరట్టు ఉంది. గూగుల్ పటాల్లో ఇంకా లేదంటే ఈ మధ్యనే పెట్టినట్టున్నారు.

దీనిపై సమీక్షలు, గట్రా.