“రాజుగారి క్షీరాభిషేకానికి నావంతు నీళ్ళు పోస్తే ఏమవుతుంది అనుకొని అందరూ నీళ్ళే పోస్తే పాలు మిగలనట్లు, ఎన్నో రంగాలలో ఎన్నో విద్యలలో తెలుగువారికున్న విజ్ఞాన సాంకేతిక సంపద తెలుగు రూపంలో వ్యక్తీకరింపబడనంత వరకు భాషకు నీటి సహాయమే కాని, పాల సహాయం అందనట్లు అనిపిస్తుంది.” — శ్రీనివాస్ నాగులపల్లి

భారతదేశ పటమూ, దేశ రక్షణ, నియంత్రణ

భారతదేశం ఎలా ఉంటుందో మీకు ఎలా తెలిసింది? ఏదో ఒక పటాన్ని చూస్తేనే కదా. మనం చిన్నప్పటిని నుండీ పాఠ్యపుస్తకాల్లోనూ ఇతరత్రానూ చూసి మన మనసుల్లో భారతదేశానికి ఒక ముద్ర ఏర్పడిపోయింది. అయితే, గూగుల్ మ్యాప్ వంటి సైట్లలో చూపించే భారతదేశ పటం తేడాగా, తల పక్కన కోసేసినట్టు ఉంటుంది. పాక్ ఆక్రమిత కశ్మీరుని మన దేశంలో భాగంగా చూపకపోవడం వల్ల. ఈ విషయమై భారత ప్రభుత్వం సదరు సైట్లకు పిర్యాదులూ, ఆదేశాలూ చేసి ఉంది. కానీ ఫలితం శూన్యం అని ప్రభుత్వాథికారులు విచారం వ్యక్తం చేసారు కూడా. (అన్నట్టు గూగుల్, బింగ్ మ్యాపుల్లో ఇప్పుడు భారతదేశం పటం సరిగానే ఉంది. వేరే దేశాలలో ఉన్నవారికి ఎలా కనబడుతుందో తెలియదుమరి. వేరే దేశాల వారికి తేడాగానే కనబడుతుంది, అంతర్జాతీయంగా అంగీకరించబడిన సరిహద్దుల ప్రకారం.) చదవడం కొనసాగించండి

మేరీ నిఘంటువు — మనకి మన చేతులు ఎలా వచ్చాయి?

ఓ ముసలావిడ — తన భాషని బాగా మాట్లాడగలిగే చివరి వ్యక్తి — తన భాషకి ఒక నిఘంటువుని తయారుచేసింది. తమ తెగ వారు ఆ భాష నేర్చుకోవాలని ప్రయత్నం చేస్తూంది. వివరాలకు ఈ వీడియో కథనం చూడండి:

ఆ వీడియో లోని ఒక పిట్టకథ, తెలుగులో నా స్వేచ్ఛానువాదం:

మనకి మన చేతులు ఎలా వచ్చాయి

చాన్నాళ్ళక్రితం, అప్పటికింకా మనుషులు లేరు, జంతువులే ఉండేవి. వాటి నాయకురాలు గద్ద మనుషుల్ని తయారుచేయాలి అంది. జంతువులన్నీ మనుషుల చేతులు తమ చేతుల్లానే ఉండాలని కోరాయి. కుచ్చు తోడేలూ, బల్లి మాత్రం మనుషుల చేతులు తమ తమ చేతుల్లానే ఉండాలని పట్టుబట్టాయి. అయితే, తోడేలుకీ బల్లికీ పరుగు పందెం అంది గద్ద. పర్వతం పైకి పరిగెత్తాలి, పరిగెత్తి ముందుగా ఎవరైతే దానిపై చేయివేస్తారో వారే గెలిచనట్టు.

పర్వతం మీది బండరాయిపై ముందుగా బల్లి చేయివేసింది. “హహ్హా, నేనే గెలిచాను! పందెంలో నేనే గెలిచాను!!” అని నవ్వుతూ గెంతింది. “ఇక మనుషులకి నాలాంటి చేతులే వస్తాయి!”

లంకెబిందెలు – 1

“ఇప్పటివరకూ మనం చూసిన కృత్రిమ మేధోపకరణాలు మనుషుల ఆలోచనలకి భిన్నం. చదరంగం ఆడటం, కార్లని నడపడం, ఫొటోలో ఉన్న వివరాలను చెప్పడం వంటి మనుషులు మాత్రమే చేయగలరనుకున్న పనులని ఈ ఉపకరణాలు చేసినా—అవి మనుషుల్లా చేయవు. ఫేస్‌బుక్ దగ్గర ఉన్న మేధకి ఎవరి ఫొటో ఇచ్చినా జాలంలో ఉన్న 300 కోట్ల మందిలో అది ఎవరిదో గుర్తుపడుతుంది. మన మెదళ్ళు ఆ స్థాయిని అందుకోలేవు, అందువల్ల అలాంటి సామర్థ్యం అ-మానవం. అంకెలతో గణాంకాలలో ఆలోచించడంలో మనకంత మంచి పేరులేదు. మనలా ఆలోచించకుండా ఉండేందుకే గణాంక నైపుణ్యాలున్న మేధను తయారుచేస్తున్నాం. కృత్రిమ మేధతో కార్లను నడిపించుకోవడంలో ఒక ప్రయోజనమేమంటే, అవి మనలా (పరధ్యానంలోకి వెళ్ళి) నడపవు.

రాబోయే రెండువందల ఏళ్ళలో మనం గ్రహాంతర వాసుల్ని చూస్తామనే నమ్మకం లేదు గానీ, అప్పటికల్లా కృత్రిమ మేధను తయారుచేయడం నిశ్చయమే.”
ఆలోచించగలిగే యంత్రాల గురించి మీరేమనుకుంటున్నారు అన్న ప్రశ్నకు కెవిన్ కెల్లీ జవాబు

“మన సౌభాగ్యమూ జనాభా పెరుగుతూనే ఉన్నా, దీర్ఘకాల పోకడలు మాత్రం నీరు, భూమి, శక్తి, పదార్ధ వనరుల వాడుక మరియు ప్రకృతి వ్యవస్థలపై (మహాసముద్రాలపై తప్ప) ప్రభావమూ తగ్గుతున్నాయని చూపిస్తున్నాయి. తత్ఫలితంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రకృతి పునఃస్థాపన మొదలవడం చూస్తున్నాం.

ప్రకృతికి ఎప్పడూ పెద్ద చెరుపుగా ఉండే వ్యవసాయంలోనే చూస్తే, దిగుబడికీ విస్తీర్ణానికీ మధ్య లంకె తెగిపోయింది. పెరిగిన దిగుబడికి అదే స్థాయిలో ఎరువులు, పురుగుమందులూ, నీరూ అవసరమవడంలేదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వృధా అయ్యే ఆహారంలో మూడో వంతు తగ్గించి, అధిక దిగుబడి మెళకువలను పాఠించి, జీవఇందనాలను వాడటం మానేస్తే, భారతదేశమంత స్థలాన్ని మనం ఖాళీచేసి ప్రకృతికి అప్పగించేయవచ్చు.

అడవుల విషయానికి వస్తే, 1830కీ ఇప్పటికీ ఫ్రాన్సు జనాభా రెట్టింపయినప్పటికీ వారి అడవులూ రెట్టింపు అయ్యాయి. 1950 నుండి అమెరికాలో అడవులను నరకడం కంటే కలపతోటల నుండి కలప ఉత్పత్తి పది రెట్లు పెరిగింది. ఇందనం, కట్టడాలు, కాగితం వంటి వాటి కొరకు కలప వినియోగం తగ్గిపోయింది. కలపతోటల నుండి వచ్చే ఉత్పత్తి 75%కి పెరిగితే, ఆడవులు నరికే ప్రదేశాన్ని సగానికి తగ్గించవచ్చు.”
ప్రకృతి తరలివస్తోంది, జెస్సీ ఆసుబెల్

యూనికోడ్‌లో లోపాలు?

ఆంధ్రభూమి పత్రికలో నుడి అనే శీర్షికలో వచ్చిన సాంకేతిక భాషగా తెలుగు వ్యాసానికి స్పందిస్తూ కేతిరెడ్డి లక్ష్మీధరరెడ్డి అనే పాఠకుడు తన అభిప్రాయాలను సందేహాలను పంపించారు. వీటిపై స్పందిస్తే బాగుంటుందని కొత్తపాళీ గారు దీన్ని నా దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. అదీ ఈ టపా నేపథ్యం.

లక్ష్మీధరరెడ్డి గారి వ్యాఖ్యలూ వాటికి నా స్పందన, సమాధానాలు వాటి క్రింద. (ఆ వ్యాసాన్నీ దానిపై స్పందననూ పూర్తిగా ఆ పై రెండు లంకెల్లోనూ చదవవచ్చు.)

ఇంకా మీటల పలక (కీబోర్డ్) చిత్రాన్ని కూడా పత్రికలో ఇచ్చి ఉంటే ఇంకా బాగుండేది. అయితే ఈ యూనికోడ్ మీటల పలక (కీబోర్డు)లో తీర్చవలసిన అనేక ప్రశ్నలున్నాయి.

యూనికోడ్ కీబోర్డు అనడం ఒకరకంగా తప్పు. యూనికోడ్ అన్నది కేవలం అక్షరాలకు సంకేతాలను కేటాయిస్తుంది కానీ కీబోర్డు లేయవుట్ల గురించి మాట్లాడదు. అంటే అక్షరానికి సంకేతం U+0C15 అని చెప్తుంది అంతే. ఏయే అక్షరాలు ఎక్కడ ఉండాలో అన్నది కీబోర్డు లేయవుట్లను తయారుచేసేవారి బాధ్యత.

ఒకే భాషను టైపు చెయ్యడానికి అనేక రకాల కీబోర్డు లేయవుట్లు ఉండొచ్చు. తెలుగును టైపు చెయ్యడానికి ఇన్‌స్క్రిప్టు, ఆపిల్, మాడ్యులర్, సరళ మొదలైన కీబోర్డు లేయవుట్లు ఉన్నాయి. అలాగే ఒకే కీబోర్డు లేయవుటుతో వేర్వేరు ఎన్‌కోడింగులలో టైపుచెయ్యవచ్చు. ఉదాహరణకు ఆపిల్ కీబోర్డు లేయవుటు ద్వారా యూనికోడ్ తెలుగునూ, యూనికోడేతర తెలుగునూ టైపు చెయ్యవచ్చు.

అసలు వ్యాసంలో (విండోస్‌లో అప్రమేయంగా వచ్చే) ఇన్‌స్క్రిప్ట్ లేయవుటు గురించే మాట్లాడారు కాబట్టి, ఇక నుండి వీరి ప్రశ్నలను ఆ లేయవుటుకి సంబంధించి అడిగినట్టు భావిద్దాం. అయితే, ఈ లోపాలు యూనికోడ్ లోనివి కాదు. చాలా వరకూ కీబోర్డు లేయవుటుకి సంబంధించిన ప్రశ్నలు మాత్రమే.

భాషంటే అక్షరాలే అయినా, భావప్రసారంలో అక్షరాలెంతో అంకెలు, చిత్రాలు లేక గుర్తులు కూడా అంతే అవసరమవుతాయి. ఈ మీటల పలకలో తెలుగు అంకెలు లేవు. వాటిని ఎలా వ్రాయాలి.

ఆ వ్యాసంలో కీబొర్డు బొమ్మ ఇవ్వలేదు. వీరు తెలుగు అంకెలు ఎక్కడ లేవు అంటున్నారో అర్థం కాలేదు. కానీ, ఇన్‌స్క్రిప్టు లేయవుటులో తెలుగు అంకెలు ఉన్నాయి. విండోసులో వచ్చే లేయవుటులో అయితే కుడివైపు Alt మీటను నొక్కి పట్టుకొని అంకెల మీటలను నొక్కాలి. (అంకెల మీటలకు నేరుగా తెలుగు అంకెలు రావడం అన్నది సీ-డాక్ వారి ఇన్‌స్క్రిప్టు లేయవుటు ప్రమాణ పత్రం లోని పద్ధతి.) తెలుగు అంకెలు అంతగా వ్యాప్తిలో వాడుకలో లేవు కాబట్టి మైక్రోసాఫ్ట్ వారు అరబిక్ అంకెలనే నేరుగా టైపించే వెసులుబాటును కల్పించివుంటారు. కానీ, నేను తయారు చేసిన ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ లేయవుటులో (ప్రమాణ పత్రం ప్రకారం) అంకెల మీటలు కొడితే నేరుగా తెలుగు అంకెలే వస్తాయి.

ఇంకా గుర్తులలో భాషా గుర్తులు (ఆశ్చర్యార్థకం, ప్రశ్నార్థకం మొదలైన), గణిత గుర్తులు (కూడిక, తీసివేత మొదలైన) ఎలా వ్రాయాలి లేక సాధించాలి వివరణ లేదు.

సామాన్య విరామ చిహ్నాలనూ ఇప్పటికే వాడుకలో ఉన్న గుర్తులనూ ఇన్‌స్క్రిప్ట్ లేయవుటులో చేర్చలేదు. కామా, ఫుల్‌స్టాపు, హైఫన్, బ్రాకెట్లు తప్ప తతిమావి టైపు చెయ్యడానికి తాత్కాలికంగా ఇంగ్లీషుకి మారాల్సిందే. అయినప్పటికీ హెచ్చవేత (×), భాగాహారం (÷) వంటి గుర్తులను ఇంగ్లీషు లేయవుటులోనూ టైపు చెయ్యలేము. అయితే, మన కంప్యూటర్లో అంతర్జాతీయ ఇంగ్లీషు లేయవుటుని చేతనం చేసుకుంటే కొన్ని ప్రత్యేక చిహ్నాలు టైపు చెయ్యడానికి అందుబాటులోనికి వస్తాయి.

యూనికోడ్ ప్రమాణంలో లక్షలాది చిహ్నాలు ఉన్నాయి (↕, →, ☂, ★, ☺, ♥, ॐ) వీటిన్నింటినీ కూడా నేరుగా కీబోర్డు ద్వారా టైపు చెయ్యలేము.

కొత్తగా భారత ప్రభుత్వము వారు రూపాయకు ఒక అధికారిక గుర్తును నిర్ణయించినారు. దానిని ఎలా పొందాలి?

రూపాయి (₹) గుర్తును యూనికోడులో చేర్చారు. విండోసులో అప్రమేయంగా వచ్చే లేయవుటులో రూపాయి గుర్తు ఇంకా చేరినట్టు లేదు. కానీ, ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ ద్వారా దీన్ని పొందవచ్చు (Right Alt + 4). టైపు చెయ్యగలిగినప్పటికీ, ఈ గుర్తు మీకు కనబడాలంటే దీన్ని కలిగివున్న ఖతి (ఫాంటు) మీ కంప్యూటర్లో ఉండాలి.

అంతేకాక అక్షరాలలో అచ్చు లు, ల్లూ మరియు నకార పొల్లు, వలపల గిలక ఎలా వ్రాయాలి మొదలైన వివరాలు ఇచ్చి ఉంటే బాగుండేది. అసలు ఈ అక్షరాలు, గుర్తులు ఉండి కూడా వాడుకోవడం మాకు తెలియకపోతే ఎలా వాడుకోవాలో తెలపండి.

ఌ (Right Alt + Shift + F), ౡ (Right Alt + Shift + R) లను టైపు చెయ్యవచ్చు. పొల్లు (d).

నకార పొల్లు మరియు వలపలగిలకలు నాకు తెలిసి ఇంకా యూనికోడ్ ప్రమాణంలో చేరలేదు. ఆసక్తి ఉన్నవారు వీటిని యూనికోడ్ ప్రమాణంలో చేర్పించడానికి ప్రతిపాదనలు సమర్పించవచ్చు. కొలిచాల సురేశ్, వెన్న నాగార్జున తదితరులు యూనికోడ్ కన్సార్టియానికి సమర్పించిన RRRA (ౚ)అక్షరాన్ని చేర్చడానికి ప్రతిపాదన (PDF)ను చూడండి.

యూనికోడ్ ప్రమాణంలో చేరిన తర్వాత వాటికి ఖతులలో రూపం కల్పించాలి, కీబోర్డులలో టైపించే సౌలభ్యం కల్పించాలి.

అసలు ఈ అక్షరాలు, గుర్తులు ఉండి కూడా వాడుకోవడం మాకు తెలియకపోతే ఎలా వాడుకోవాలో తెలపండి. లేకపోతే మీటల పలక (కీబోర్డ్) తయారీలో లోపాలుగా పత్రికలో తెలపండి. అప్పుడైనా ప్రభుత్వమో లేక తెలుగు సాంకేతిక నిపుణులో ఎవరో ఒకరు ఈ లోపాలను సవరించను ప్రయత్నిస్తారని లోపాలు లోకం దృష్టికి రావాలని వ్రాస్తున్నాను. తప్పక ఈ అనుమానాలను తీర్చేటట్లు మన పత్రికలో నిపుణుల చేత వివరణ వ్రాయించగలరు.

సామాన్య ప్రజలకు ఇవన్నీ చేరడానికి ఇలా ప్రశ్నలు లేవనెత్తాలి, వీటి గురించి వ్యాసాలూ రావాలి. నా వంతుగా ఈ బ్లాగులో నాకు వీలున్నప్పుడు రాస్తూ ఉంటాను.

మొబైళ్ళలో తెలుగు → తెలుగులో మొబైళ్ళు

టూకీగా…

ముందుగా తెలుగు మొబైళ్ళ కోసం నేను మొదలుపెట్టిన పిటిషనుకు స్పందించి దానిపై సంతకం చేసి, దాన్ని తమ మిత్రులతో పంచుకున్న వారందరికీ కృతజ్ఞతలు! మీ అందరివల్లా మొదటి వారంలోనే 200 సంతకాలు దాటాయి. ఇక దీన్ని మరింత మందికి చేర్చే ప్రయత్నం చేద్దాం.

ఈ విన్నపంపై మీరింకా సంతకం చేసివుండకపోతే, ఇప్పుడే వెళ్ళి సంతకం చేయండి. దీన్ని మీ మిత్రులతోనూ, మీకు తెలిసిన మొబైల్ కంపెనీల సిబ్బంది తోనూ పంచుకోండి. చేతిఫోన్లను తెలుగులో ఉపయోగించుకోవడంలో ఇబ్బందులుంటే, ఆయా కంపెనీలకు నివేదించండి.

తాపీగా… చదవడం కొనసాగించండి

ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ పూర్తిస్థాయి తెలుగు కీబోర్డు లేయవుటు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న లిపులన్నింటినీ కంప్యూటర్లలో ఉపయోగించుకునేందుకు వీలుగా యూనికోడ్ కన్సార్టియమ్ అన్ని అక్షరాలకూ స్థిరమైన సంకేతబిందువులను కేటాయిస్తుంది. వీటిల్లో ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న అక్షరాలే కాకుండా, కాలగతిలో కలిసిపోయిన అక్షరాలు కూడా ఉంటాయి. పురాతన గ్రంథాలను సాంఖ్యీకరించడానికి ప్రాచీన అక్షరాల/గుర్తుల అవసరం ఉంటుంది కదా. ఇవన్నీ యూనికోడ్ ప్రమాణంలో ఉన్నంత మాత్రన అంతిమ వాడుకరులకు అందుబాటులో ఉండకపోవచ్చు. ఎందుకంటే, వాటిని టైపు చెయ్యడానికి ఒక పద్ధతో పరికరమో కావాలి కదా!

భారతీయ భాషలకు సంబంధించి యూనికోడ్ 6.0 ప్రమాణంలో ఉన్న అన్ని అక్షరాలను టైపు చెయ్యగలిగే విధంగా, C-DAC వారు గతంలో రూపొందించిన ఇన్‌స్క్రిప్ట్ కీబోర్డు అమరికను మెరుగుపరిచి నిరుడు విస్తృత ఇన్‌స్క్రిప్ట్ కీబోర్డు అమరికను ప్రతిపాదించారు. (ఈ పేజీలో “Enhanced INSCRIPT standard (Proposed)” అన్న లంకె నుండి వారి ప్రతిపాదనను దించుకోవచ్చు.)

ఈ ప్రతిపాదన అధారంగా నేను ఇన్‌స్క్రిప్ట్+ అని తెలుగు కీబోర్డు అమరికను తయారుచేసాను. ఇలా ఉంటుందది:
ఇన్‌స్క్రిప్ట్+, విస్తృత తెలుగు కీబోర్డు అమరిక

చదవడం కొనసాగించండి